Dzikie Ogrody Społeczne i innowacyjna edukacja ekologiczna w Ścinawie

Wokół Odrzańskiego Centrum powstanie żywe laboratorium przyrody Krainy Łęgów Odrzańskich

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Kraina Łęgów Odrzańskich” rozpoczyna realizację projektu „Dzikie ogrody społeczne i innowacyjna edukacja ekologiczna w Ścinawie”. Przedsięwzięcie zostało wysoko ocenione w Programie „Innowacyjny Dolny Śląsk” – na liście rankingowej wniosków ocenionych przez Komisję Konkursową nasz projekt znalazł się na 6. miejscu.

Projekt będzie realizowany przy Odrzańskim Centrum Produktu i Usług Lokalnych przy ul. Legnickiej 12 w Ścinawie. Centrum już dziś pełni funkcje wystawiennicze, konferencyjne, szkoleniowe i integracyjne. Teraz chcemy zrobić kolejny krok – wyjść z edukacją ekologiczną poza budynek i stworzyć wokół niego przestrzeń, w której o przyrodzie nie tylko się mówi, ale można jej dotknąć, obserwować ją i wspólnie o nią dbać.

Ogród, który opowiada historię Doliny Odry

Nie chcemy tworzyć klasycznego, uporządkowanego ogrodu ozdobnego. Ideą projektu jest ogród naturalistyczny inspirowany krajobrazem Krainy Łęgów Odrzańskich, w którym ważniejsze od efektownych kompozycji będzie pokazanie procesów zachodzących w przyrodzie.

Ostateczny dobór roślin zostanie określony na etapie projektu wykonawczego, po analizie stanowiska, gleby, uwilgotnienia i innych lokalnych uwarunkowań. Chcemy wykorzystywać przede wszystkim gatunki rodzime i dostosowane siedliskowo, tworząc przestrzeń przyjazną owadom zapylającym, ptakom i innym organizmom.

Ogród ma opowiadać o tym, co dla naszego regionu najważniejsze: Odrze, łęgach, wodzie, okresowych zmianach wilgotności, różnorodności biologicznej i relacji człowieka z krajobrazem doliny rzecznej.

Woda jako jeden z głównych bohaterów ogrodu

Bardzo ważnym elementem przedsięwzięcia będzie edukacja dotycząca gospodarowania wodą i adaptacji do zmian klimatu.

Przy Centrum znajduje się zbiornik retencyjny o pojemności 10 m³, gromadzący wodę opadową. Zostanie on wykorzystany jako element systemu nawadniania tworzonego ogrodu.

Planowane jest wykonanie m.in. linii kroplujących, punktów poboru wody i systemu sterowania nawodnieniem. Dzięki temu rozwiązania techniczne służące oszczędzaniu wody staną się jednocześnie praktycznym narzędziem edukacyjnym.

Chcemy pokazywać mieszkańcom, że wodę opadową można zatrzymywać tam, gdzie spada, wykorzystywać do utrzymywania zieleni i ograniczać zużycie wody wodociągowej.

Ogród społeczny – czyli tworzony razem

Słowo „społeczny” jest dla nas równie ważne jak słowo „ogród”.

Nie zamierzamy oddać wykonawcy gotowego terenu i po kilku miesiącach zaprezentować mieszkańcom ukończonej inwestycji. Sam proces tworzenia miejsca ma być częścią projektu.

Zaplanowaliśmy 10 spotkań edukacyjno-integracyjnych mieszkańców i wolontariuszy. Będą one służyły wspólnemu planowaniu, zakładaniu, poznawaniu i późniejszemu użytkowaniu ogrodu.

W ten sposób chcemy stworzyć społeczność osób, które nie będą jedynie odbiorcami projektu, ale staną się jego współtwórcami i opiekunami.

To właśnie tutaj widzimy jeden z najważniejszych innowacyjnych elementów przedsięwzięcia – połączenie edukacji ekologicznej z partycypacyjnym modelem tworzenia i użytkowania wspólnej przestrzeni.

Edukacja poprzez działanie

W ogrodzie nie zabraknie klasycznych działań edukacyjnych, ale chcemy prowadzić je przede wszystkim w terenie i poprzez praktyczne doświadczenie.

W ramach projektu zaplanowaliśmy:

• 60 godzin warsztatów ogrodniczych – dotyczących m.in. przygotowania gleby, nasadzeń, zakładania ogrodów społecznych i pielęgnacji roślin;
• 50 godzin warsztatów ekologicznych – poświęconych bioróżnorodności, retencji, zmianom klimatu, siedliskom łęgowym i ochronie zapylaczy;
• 48 godzin warsztatów terenowych – związanych m.in. z łąkami kwietnymi, obserwacją gatunków, zapylaczami i monitoringiem przyrodniczym;
• 10 spotkań społecznych angażujących mieszkańców i wolontariuszy;
• 2 otwarte pikniki ekologiczne, podczas których ogród stanie się przestrzenią warsztatów, pokazów, spacerów i prezentacji dobrych praktyk.

Pikniki nie będą zwykłymi imprezami plenerowymi. Ich osią pozostanie otwarta edukacja ekologiczna – dotycząca m.in. rodzimych gatunków, ochrony bioróżnorodności, retencji wody, ogrodnictwa społecznego i permakultury.

Ścieżka, która prowadzi przez przyrodę łęgów

W przestrzeni ogrodu powstaną również elementy edukacyjne pozwalające odwiedzającym korzystać z niego samodzielnie – także poza terminami zorganizowanych warsztatów.

Projekt wykonawczy określi przebieg ścieżek, lokalizację miejsc edukacyjnych, tablic i oznaczeń gatunków oraz poszczególnych stref funkcjonalnych.

Chcemy, aby spacer po ogrodzie był jednocześnie krótką podróżą przez przyrodę Doliny Odry. Kolejne miejsca będą mogły opowiadać o wodzie, roślinności łęgowej, zapylaczach, łąkach, glebie, retencji czy znaczeniu martwego drewna.

Szczególnie zależy nam, aby część elementów przestrzeni została przygotowana przez lokalnych twórców, rzemieślników i partnerów związanych z marką „Kraina Łęgów Odrzańskich POLECA”. Certyfikacja ta jest rozwijana przez LGD jako platforma współpracy producentów, usługodawców, organizatorów wydarzeń i innych lokalnych podmiotów.

Ogród powinien być bowiem nie tylko „o przyrodzie”, ale również o naszym regionie i jego mieszkańcach.

Dlaczego przy Odrzańskim Centrum?

Lokalizacja projektu nie jest przypadkowa.

Odrzańskie Centrum Produktu i Usług Lokalnych powstało jako miejsce służące rozwojowi lokalnych produktów i usług, edukacji, spotkaniom oraz budowaniu marki regionu. Jest częścią szerszej sieci Centrów Produktów i Usług Lokalnych powstałej we współpracy czterech dolnośląskich Lokalnych Grup Działania.

Połączenie istniejącego obiektu z ogrodem stworzy możliwość prowadzenia zajęć zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Ogród stanie się naturalnym przedłużeniem Centrum – zieloną salą edukacyjną pod gołym niebem.

Projekt, który nie kończy się wraz z dotacją

Jednym z najważniejszych założeń jest trwałość przedsięwzięcia.

Po zakończeniu projektu ogród pozostanie częścią infrastruktury Odrzańskiego Centrum i będzie wykorzystywany podczas kolejnych warsztatów, spotkań mieszkańców, działań edukacyjnych, wydarzeń rodzinnych, projektów społecznych i inicjatyw dotyczących ochrony przyrody.

Będzie również miejscem, w którym można obserwować zmieniającą się przyrodę w kolejnych porach roku. Naturalistyczny ogród nigdy nie jest bowiem „skończony” – rozwija się, zmienia i dojrzewa.

I właśnie ten proces chcemy wykorzystać do dalszej edukacji.

Zapraszamy do współtworzenia!

Dzikie Ogrody Społeczne mają powstać z mieszkańcami, a nie tylko dla mieszkańców.

Dlatego już teraz zapraszamy osoby zainteresowane przyrodą, ogrodnictwem, permakulturą i Doliną Odry, rodziny z dziećmi, seniorów, młodzież, szkoły, organizacje społeczne, wolontariuszy, lokalnych twórców i wszystkich tych, którzy po prostu chcieliby zostawić w tym miejscu kawałek swojej pracy i pomysłu.

Będziemy wspólnie zastanawiać się, jak ogród może opowiadać historię Doliny Odry – jakie miejsca stworzyć, jakie rośliny posadzić, czego poprzez nie uczyć i jak sprawić, żeby przestrzeń wokół Centrum naprawdę żyła.

Pierwszy ważny termin już znamy: 19 września 2026 r. – otwarcie projektu!

Zapiszcie tę datę w kalendarzach.

Od tego dnia zaczynamy wspólnie tworzyć nowe zielone miejsce na mapie Krainy Łęgów Odrzańskich. 🌿

Odrzańskie Centrum Produktu i Usług Lokalnych
ul. Legnicka 12, 59-330 Ścinawa

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Kraina Łęgów Odrzańskich”

Projekt „Dzikie ogrody społeczne i innowacyjna edukacja ekologiczna w Ścinawie” realizowany jest w ramach Programu „Innowacyjny Dolny Śląsk”.